به گزارش سلامت نیوز به نقل از scitechdaily، دانشمندان موفق شدهاند نوعی «نقشه زیستی» از سلولها را شناسایی کنند که ممکن است در آینده امکان رشد دوباره دندانهای طبیعی را فراهم کند.
پژوهشگران مؤسسه علوم توکیو دو مسیر متفاوت از سلولهای بنیادی را کشف کردهاند که نقش کلیدی در شکلگیری ریشه دندان و استخوان اطراف آن دارند. این یافتهها میتواند پایهای برای درمانهای بازساختی دندان و استخوان در آینده باشد.
چرا بازسازی دندان دشوار است؟
تا امروز، جایگزینی دندانهای از دسترفته معمولاً با روشهای مصنوعی مانند ایمپلنت یا دندان مصنوعی انجام میشود. با اینکه این روشها مؤثرند، اما نمیتوانند عملکرد و حس طبیعی دندان واقعی را کاملاً بازسازی کنند.
دلیل این موضوع پیچیدگی بالای رشد دندان است. تشکیل دندان به تعامل دقیق بین انواع مختلف سلولها و بافتها بستگی دارد؛ از پالپ دندان گرفته تا سلولهای سازنده استخوان فک. این فرآیند توسط شبکهای پیچیده از سیگنالهای زیستی کنترل میشود.
ردیابی سلولهای بنیادی در رشد دندان
در این پژوهش، دانشمندان با استفاده از موشهای اصلاحشده ژنتیکی و فناوریهای پیشرفته، مسیر رشد سلولها را در نوک ریشه دندان بررسی کردند.
آنها با روشهایی مانند تصویربرداری دقیق، برچسبگذاری فلورسنت و خاموشسازی ژنها توانستند مشاهده کنند که چگونه سیگنالهای مولکولی، سرنوشت سلولهای بنیادی را تعیین میکنند.
کشف دو مسیر اصلی سلولهای بنیادی
نتایج نشان داد یک گروه ناشناخته از سلولهای بنیادی مزانشیمی به دو مسیر متفاوت تقسیم میشوند:
۱. مسیر تشکیل ریشه دندان
این سلولها از ناحیهای به نام «پاپیلای اپیکال» منشأ میگیرند و پروتئینی به نام CXCL12 تولید میکنند.
این سلولها میتوانند به انواع مختلفی تبدیل شوند، از جمله:
- سلولهای سازنده عاج دندان
- سلولهای سازنده لایه بیرونی ریشه
- و حتی در شرایط خاص، سلولهای سازنده استخوان
۲. مسیر تشکیل استخوان اطراف دندان
این مسیر در ساختاری به نام «فولیکول دندانی» رخ میدهد.
در اینجا، سلولهایی که پروتئین PTHrP تولید میکنند، میتوانند به موارد زیر تبدیل شوند:
- سلولهای سازنده استخوان
- فیبروبلاستها (بافت نگهدارنده)
- و سایر سلولهای پشتیبان دندان
اما این فرآیند به شرایط خاصی وابسته است و نیاز به تنظیم دقیق سیگنالهای مولکولی دارد.
گامی مهم بهسوی درمانهای آینده
این کشف دیدگاه دقیقتری از نحوه شکلگیری دندان و استخوان فک ارائه میدهد.
دانشمندان معتقدند این یافتهها میتواند راه را برای موارد زیر هموار کند:
- بازسازی دندانهای طبیعی
- درمان آسیبهای بافتی دهان
- و بهبود سلامت استخوان فک
اگرچه این تحقیقات هنوز در مراحل اولیه و آزمایشگاهی است، اما نتایج آن بسیار امیدوارکننده است.
در آینده، ممکن است بهجای استفاده از ایمپلنت یا دندان مصنوعی، بتوان با استفاده از سلولهای بنیادی، دندانهای واقعی را دوباره در بدن رشد داد—تحولی که میتواند دندانپزشکی را بهکلی دگرگون کند
نظر شما